اجتماعی-سیاسی-تاریخچه-مشاهیر-صنایع دستی-

بیداخوید درکتب تاریخی ولغت نامه ها به معنی: صحرای سبز تعریف شده است.(بیدا به معنی صحرا وخوید به معنی سبز وخرم)

---

درصورتیکه هریک از دوستان مستندات قویتری ویا منابع معتبری دراختیار دارند که این معنی را تغییر دهد اعلام بفرمایند.

---

اخیرا مشاهده شده دربعضی از اسناد وقولنامه های قدیمی از بیداخوید بانام مرویژه نام برده شده که دراین رابطه مستنداتی دردست نیست .اگر دوستان مدرک یا سند معتبری در اختیار دارند جهت اصلاح وانتشار ارایه کنند .تشکر میکنم.

---

 

اهالی بیداخویدتقریبا با لهجه معیار صحبت می کنند اما تلفظ لغات وکلمات را تقریبا نوع خاصی ادا می کنند که باعث میشود لهجه بیداخویدیها متمایز گردد. البته لازم به ذکر است که به جز تعداد محدودی از ساکنین مسن دیگر هیچیک از اهالی از ان لغات وکلمات در گفتگوی روزمره خود بکار نمی برند.مثل::  (او-اب)(اوروسی-کفش)(ترش بالا-ابکش)(تمون-زیر شلواری)     (تال-سینی های کوچکی که استکان ونعلبکی چای همراه باقند در ان میگذارند ومعمولا درمساجد استفاده میشود)(تیشه-وسیله ای برای کندن زمین شبه کلنگ با سری پهن تر وسته ای کوتاهتر)(بالو- هواپیما)(بوز-زنبور)(بشن-بغل-پهلو)(برجین-وسیله ای تقریبا مکانیکی "ساخته شده از چوب وفلز ودارای جایی شبیه به صندلی اتومبیل برای نشستن که این وسیه درقدیم جزو پرکاربرد ترین ومهم ترین وسیله کشاورزی بود وبرای خرد کردن خرمن گندم بکار میرفت =خرمن کوب)(پالون- لباس الاغ-جل خر)(پاردون-بندی که همان پالون الاغ را از پشت محک میکند)(پتنجه- معمولا به جوانی گفته میشود که جسه کوچی داشته باشد وزبر وزرنگ باشد.)(بوکن-اغل گوسفندان که دردامنه تپه ها بصورت دالانی دراز کنده میشد واز امنیت وگرمایش خاصی برخوردار بود)(خارمون-خارش=خامون لاشه خارش بدن)(خرپشته-قسمتی از پشت بام که دارای قوس میباشد)(خسبیدن-خوابیدن)(چاچو-چادیشو)(چادیشو-سفره بزرگ وپهن پارچه ای استفاده برای جمع اوری علوفه)(متینگ- وسیله ای شبیه به تیشه ولی با سر ودسته کمی متفاوت)(ملینگ-پیله شدن -سمج بودن)(موبیز-الک-غربال کوچک) (متکا- بالشت)(وجره -بچه ای که بصورت ممتد وبلند  بلند گریه کند)(وی-جیغ)(نالی-دوشک)واله-وسیله ای بافتنی وکاربردی در کشوارزی توسط الاغ)(راچینه-راه پله)()(دول-دلو ظرف ابکشی)(دوری-بشقاب)(دالون-راهرو).....واله(وسیله ای بافته شده از نخهای پنبه ای کاربرد درکشاورزی وجابجایی خاک وکود)/
 

---

از دوستان خواهشمندم معانی لغات زیر را در بخش نظرات ذکر ودر نشر انها مشارکت کنند.

1-شلوزار

2-کلوزار

3-جل

4-ازغلوگ

5-خومه

6*-اوریز-

7-موال

8-سازو

9-دوری

10-غندوگ
11-درونه
12-کدوری
13-کدرو

14-سوقورمه-سوکولی-هوتوله-اتولوگ-اوتولوگ-سگرمه-دیلاق-هس-پاردون-کروشوگ

---

 

انچه بر این دیار رفت....قدمت تاریخی روستای بیداخوید  حدود 800 سال است .مکانهای تاریخی روستای بیداخوید شامل تل شهدا ( تپه شهدا )، بقعه شیخ علی بنیمان و مسجد جامع قدیم حمام مردانه قدیمی وحمام زنانه قدیمی ودرخت چنار 800 ساله نیز از اثار تاریخی بیداخوید بود که بدلیل سهل انگاری وبی توجهی دست اندر کاران وقت تخریب وبارزشترین وقدیمی ترین حمام با گرمخانه هیزمی وخزینه اب گرم وکف پوش سنگهای مرمر خاص وارزشمنداز دست رفتند.همچنین تعداد زیادی قران دست نوشته وخطی با تواریخ 800 و1200 ساله نیز پاره مفقود وبه قولی ونقل بزرگترها 60الی 70 سال قبل توسط شخصی بی مسولیت سوزانده شده.تعداد زیادی سنگ نوشته وسنگ قبور نیز در این روستا موجود بود که بسیاری از ان توسط سود جویان وسارقین به سرقت برده شده دو فقره از این سنگ نوشته ها ارزشی بالغ بر چند ملیارد تومان وقدمتی بالغ بر 900 الی 1200 سال میداشت.واخر رواق جلویی بقعه شیخ علی بلیمان که قدمت 600 تا 800 سال می داشت تخریب وبجای ان حسینه فعلی ساخته شد. بر مسولین ومتولیان امر واجب است نسبت به حفظ وحراست این اثار باارزش گذشتگان که میراثی برای ایندگان است کوشا باشند.بیداخوید میباشند. شیخ علی بنیمان از عرفا بوده و تاریخ وفات او 781 هجری قمری می باشد. داخل بقعه شیخ بنیمان سنگ نوشته های تاریخی زیبایی وجود دارد.همچنین قابل ذکر است که  زیلوهای پیدا شده در این مکان مربوط به سالهای 927 و 930 هجری قمری و جزو  زیلوهای قدیمی ایران محسوب می شوند.

يك استاد دانشگاه: روستاي بيداخويد تفت در دره‌اي كوهستاني با چشم‌اندازها و مزرعه‌هاي متعدد قرار دارد
يك استاد رشته‌ي جغرافيا دانشگاه يزد گفت: روستاي بيداخويد در دهستان بنادكوك بخش نير شهرستان تفت قرار دارد و فاصله‌ي اين روستا تا تفت 52 كيلومتر، تا نير 24 كيلومتر و تا بنادكوك 10 كيلومتر است. عليرضا زارع شاه‌آبادي در گفت‌وگو با خبرنگار بخش ايران‌شناسي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) در يزد، افزود: اين روستا يكي از سردترين و پرباران‌ترين مناطق استان يزد است كه در يكي از دره‌هاي كوهستاني شيركوه واقع شده است. وي اظهار كرد: روستاي بيداخويد در فصل‌هاي بهار و تابستان، منظرگاه طبيعي بسيار زيبايي دارد؛ ولي به‌دليل نبود برنامه‌ريزي صحيح، مقداري از آب اين روستا در زمستان و پاييز به هدر مي‌رود. او ادامه داد: آب اين روستا توسط قنات‌ها، چاه‌هاي نيمه‌عميق و رودخانه تامين مي‌شود. روستاي بيداخويد نه قنات و تعداد زيادي چشمه دارد و 65 مزرعه و قنات وابسته و متصل به اين روستا هستند. همچنين اين منطقه سه چاه نيمه‌عميق براي اهالي و يك رودخانه‌ي فصلي دارد كه رودخانه‌ي بيداخويد در فصل‌هايي كه ميزان بارش زياد است،‌ آب بيشتري دارد.‌ به گفته‌ي اين استاد دانشگاه روستاي بيداخويد در سال 1365، 697 نفر جمعيت داشت كه به‌دليل فراهم نبودن امكانات شغلي، بخشي از جمعيت خود را در سال‌هاي اخير از دست داد. همچنين جمعيت اين روستا در سال 1382 به 356 نفر كاهش يافت كه در طي اين مدت، رشد جمعيت بسيار منفي بوده است و بايد چاره‌جويي‌هاي لازم براي اشتغال، درآمد و نگهداشت جمعيت در اين روستا انجام شوند. وي تصريح كرد: تخليه‌ي اين روستا و مهاجرت به مناطق ديگر به نفع كشور نيست؛ چراكه روستاي بيداخويد داراي پتانسيل بالايي از نظر منابع آب از جمله 65 قنات و چشمه است. اين روستا، زمين‌هاي كشاورزي و باغ‌هاي فراوان با مناظر و چشم‌اندازهاي طبيعي و تاسيساتي مانند آب، برق، كارخانه و راه ارتباطي نيز دارد. او در ادامه به وضعيت طبيعي اين روستا پرداخت: روستاي بيداخويد در يك دره‌ي كوهستاني با چشم‌اندازها و مزرعه‌هاي متعدد و سرسبز قرار گرفته است كه در بهار و تابستان، آب و هواي مناسب و چشم‌اندازها و جاذبه‌هاي طبيعي متعددي در كنار رودخانه‌ي بيداخويد دارد. زارع شاه‌آبادي با بيان اين‌كه بافت قديم اين روستا از نظر تاريخي اهميت دارد، افزود: اين بافت، مرمت و بازسازي مي‌تواند شود؛ مزار شيخ علي بنميان كه قدمت آن به پيش از قرن هشتم هجري قمري برمي‌گردد، سنگ‌هاي تاريخي با ارزشي دارد كه يكي از اين سنگ‌ها در سال‌هاي گذشته توسط سارقان دزديده شد و پس از پي‌گيري و جست‌وجو، ‌سارقان اين سنگ در تركيه دستگير شدند و سنگ دزديده‌شده به محل اصلي خود بازگردانده شد. اين عضو هيات علمي دانشگاه يزد در پايان اضافه كرد: جاذبه‌هاي طبيعي و امكانات مناسب براي اقامت گردشگران در روستا وجود دارند. اكنون به‌دليل كمبود جمعيت و مهاجرت ساكنان، از مدرسه‌هاي خالي با مجهز كردن به امكانات لازم و وسايل بهداشتي براي اقامت گردشگران مي‌توان استفاده كرد.ر
 

سبوی اب خوری

---

دبه های رویی با کاربری روغن وماست وشیر 

---

مشک(به زبان محلی خیک)

---

داس

---

شفره-جهت تیغ زنی گون وبدست اوردن کتیرا کاربرد داشت

---

دیگ تنوری -جهت پخت انواع اش خصوصا اش جو وکله پاچه استفاده میشود

---

صنوقچه -همراه با جهیزیه عروس تهیه میشد وجهت نگه داری پارچه ها -لوازم شخصی-پول وزیور الات استفاده میشد

---

اسیاب خانگی ساخته شده از سنگ-به زبان محلی دس ساز گفته میشد وبرای اسیاب کردن وبلغور کردن دانه ها خصوصا گندم کاربرد داشت.

---

چرخ نخ ریسی- یا چخهکان-ودیگر وسایل مرتبط اعم از دوک-ماسوره-وغرغره میباشد

---

صنایع دستی ووسایل کاربردی قدیمی دیگری از قبیل سماور زغالی ونفتی-چراغ موشوگ-یا چراغ فیتیله ای نفت سوز-چراغ پیه سوز-چراغ طوری-طاس ودولوچه-کاسه کشمال-دیگ سنگ-دوره یا دبه های سفالی-فرغون بیل وکف بیل- تیشه -موتینگ-شن کش-وبسیاری ابزار ولوازم دیگر

---

 

 

اماکن دیدنی
علاوه بر اماکن تاریخی روستا، تعدادی مکان طبیعی زیبا و دیدنی مستعد برای گردشگری نیز در روستای بیداخوید و اطراف آن  وجود دارد که از آنها می توان چمن ، برفخانه ، شورگ (چشمه های جوشان با اب شور ومعدنی با کاربری درمانی)و کنج چشمه را نام برد.

چمن محدوده ای سرسبز و پر آب می باشد که شامل چندین باغ و چشمه و پوشش سبز اطراف چشمه ها می باشد.

برفخانه شکافی در کوههای اطراف بیداخوید است که بعضیمواقع  تا آخر تابستان در آنجا می توان برف یافت.

شورگ منطقه ای است که در آن تعداد زیادی چشمه های جوشان کوچک قرار دارد که آب آن املاح فراوانی دارد . بعد از مدتی در محل این چشمه ها در اثر رسوب املاح تپه های کوچک و زیبای سنگی پدید آمده است که مناظر زیبایی را خلق کرده اند.وطبق نظر کارشناسان این چشمه ها ضمن اینکه چشم انداز فوق العاده ای برای گردشگران دارد اب واملاح حاصل از جوشش چشمه ها کاربرد درمانی نیز دارد.

کنج چشمه هم یکی از منابع اصلی آب بیداخوید و محل تامین آب شرب لوله کشی روستا می باشد.

( برفخانه و شورگ از نظر جغرافیایی احتمالا جزو روستاهای دیگر باشد اما به دلیل نزدیکی به روستای بیداخوید و معروف بودن بین مردم روستا به آنها پرداخته ایم )

چمن

برفخانه

 

کنج چشمه

 

 

مزارع و محصولات کشاورزی
عمده درآمد مردم روستا از طریق کشاورزی ودامداری می باشد. روستا دارای مزارع زیادی در فاصله های دور و نزدیک نسبت به روستا می باشد که می توان از  اِشکَفت ، کِشبون ، بیدَخون ، بیدَک ( بیدُگ )،  اِشکِستِه ها ، گُنبَدَک( گُنبدُگ ). مورُگ . نیمورجو . پَشَمَوک ( پَشَمُوگ )، زرگین ناز گستان -حسین اباد-حسن اباد- مزرعه محمد جعفر-برنگوگ-شوروگ رزیکس لرد تلوگا-احمد اباد-جلیل اباد-مزرعه سیدها(شعبون مانده)و  عیدل.-عشق اباد-مزرعه استاد خلیل-و..  را نام برد.  از عمده ترین محصولات کشاورزی درختی  روستا می توان از  بادام ، گردو  ، توت ، سیب ، زردآلو را نام برد. محصولات جالیزی مانند خیار ، کدو ، هندوانه  ، سیب زمینی و شلغم نیز بصورت محدود و در حد مصرف اهالی کشت می شود.محصولات دیگری از قبیل زرشک-گل محمدی-زیره وبالغ بر صد ها نوع دیگر گیاهها که کاربرد دارویی دارد نیز یافت وکشت میشود.

---

 

 

بیداخوید و دفاع مقدس
جوانان غیور روستای بیداخوید نیز مانند سایر جوانان میهن عزیزمان در 8 سال دفاع مقدس حماسه آفریدند و حاصل آن تقدیم 14 شهید ، یک آزاده و حدود 40 جانباز می باشد.نام شهدای بیداخوید عبارتند از : شهید مصطفی فاتحی ، شهید محمود سلمانی ، شهید رضا آخوندی ، شهید اکبر احمدی ، شهید حمید دانشجو ، شهید اصغر میرعلی ، شهید محمد علی میرعلی ، شهید حسینعلی میرعلی، شهید محمد علی حاجی ابراهیمی ، شهید عباسعلی جلالی ، شهید یوسف هادی ، شهید علی هادی، شهید غلامرضا قدیری و شهید مهدی غدیری وازاده گرامی حاج محمد علی رضایی

 

---

 

در گذشته های دور که جمعیت ساکن بیداخوید تقریبا سه برابر جمعیت فعلی ان بود وسه واحد مدرسه در دوشیفت دران فعال بود اهالی بیداخوید به امر کشاورزی ودامپروری باغداری .جمع اوری کتیرا.تولید گردو وبادام در حد وفور فعالیت داشتند.یادمان نمی رود مدرسه دخترانه بیداخوید حدود بیست دانش اموز از کلاس اول تا پنجم دران حال تحصیل بودند. ومدرسه های پسرانه بالغ بر 60-70 دانش اموز پسر از کلاس اول تا ششم دران به امر تحصیل مشغول بودند وبعد ها مردسه راهنمایی هم دایر شد ونیازی نبود دانش اموزان مقطع راهنمایی به مدارس تفت ویزد بروند.درحالیکه هم اکنون هر سه مدرسه ان خالی از دانش اموز میباشد. نه انکه کسی به تحصیل نمی پردازد به ان معنی است که ساکنین تا سن 50 سال همه به شهر یزد -کرج وتهران مهاجرت نموده اند.درحالی که طبق امار منتشره افراد تحصیلکرده روستای بیداخوید به نسبت روستاهای همجوار هم قدیم وهم درشرایط فعلی بیشتر از سایر روستاها می باشد.نکته جالب دیگر انکه تقریبا 130 نفر از جوانان منتسب به بیداخوید در قسمتهای مختلف نیروی انتظامی وسپاه پاسداران مشغول به خدمت میباشند.ودر این زمینه رشد قابل توجه ای داشته ودارند بعضا درسمتهای کلیدی ودر حد رییس وسرپرست ومسول شاغل میباشند . از جوان تحصیلکرده بیداخوید میشود به این نکته اشاره کرد که حدود 10 نفر دررشته های مختلف پزشکی سه نفر درسمت وکالت.7 نفر روحانی تحصیلکرده قریب به بیست نفر دررشته مهندسی والباقی با مدرک لیسانس وفوق دیپلم وبا مسولیت های مختلف فعالیت دارند.نرخ بیکاری در بین جوانان ومیانسالان اهالی بیداخوید صفر است.

---

 

بسم الله الرحمن الرحیم::اخیرا مشاهده کردم دوستان فرهیخته ای وبلاگ های متعددی در ارتباط با بیداخوید وومعرفی ان ساخته وفعال نموده اند که بسی جای تشکر وقدر دانی دارد.فلذا ممکن است تغییر وتفاوتی در بین نوشته ها به چشم بخورد که قطعا سلیقه نویسنده است. وبعضی هم مربوط به تفاوت در نوشته هایی که در کتب قدیمی بچشم میخورد.بعضی دیگر بدلیل تفاوت در تعاریف بزرگتر ها وافراد مسن ساکن روستا.                   بیداخوید درجنوب غربیو72 کیلومتری شهر یزدو48 کیلومتری شهرستان تفت از استان یزد قرار گرفته.روستای بیداخوید محصور شده از کوههای مرتفع بلندبانامهای کوه گارو.کوه برفخانه.مرگ روزن.وطاق پیشونی .این روستا در دهستان بنادکوک قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۲۴۵ نفر (۹۸خانوار) بوده‌است. این روستا دارای بناهای تاریخی از جمله بقعه شیخ علی بنیمان بیداخوید، مسجد جامع بیداخوید، حمام تاریخی، غار هفت غار و تپه شهدا می‌باشد. مناطق طبیعی و تفریحی شامل چمن، سرچشمه (کنج چشمه)، چهل دخترون، کوه گارو، برفخانه، چشمه‌های جوشان، رود خوانه ها و غیره می‌باشد

---

 

این روستا در دهستان بنادکوک قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۲۴۵ نفر (۹۸خانوار) بوده‌است. این روستا دارای بناهای تاریخی از جمله بقعه شیخ علی بنیمان بیداخوید، مسجد جامع بیداخوید، حمام تاریخی، غار هفت غار و تپه شهدا می‌باشد. مناطق طبیعی و تفریحی شامل چمن، سرچشمه (کنج چشمه)، چهل دخترون، کوه گارو، برفخانه، چشمه‌های جوشان، رود خوانه ها و غیره می‌باشد 

---

---